نوشته‌ها

تاریخچه چاپ روی پارچه

چاپ پارچه تجسمی زنده از هنر و فرهنگ ایران

چاپ پارچه از انواع صنایع دستی شهرهای مختلف این مرز و بوم دارای تنوع و ظرافت باورنکردنی می باشد که بخش وسیعی از ان را طرح و نقش روی پارچه و یا دوخت بر روی انواع پارچه دربرمیگیرد.

چاپ پارچه و چاپ سنتی

چاپ پارچه به وسیله قالب و یا باسمه برای اولین بار در سده چهارم قبل از مسیح در هند به وجود امد . در زبان فارسی ما واژه چیت به معنای پارچه های چاپی موجود هست که یک کلمه از زبان هند است . یکی از مورخان رومی هم در نوشته های خود اورده در اولین سال های پس از میلاد حضرت مسیح پارچه های چاپی توسط کشور بزرگ هند با اسکندریه تجارت میشدند.

در ایران و در دوره حکومت ساسانیان چاپ روی پارچه و روش های تزیینی پارچه های از جنس ابریشم و کتان یافت شد . نوع دیگری از چاپ که برخلاف روش های رنگرزی که در ان تمام پارچه از رنگ اغشته میشد در زمان حمله مغول ها وارد ایران شد که شامل ایجاد طرح های رنگی روی زمینه کاملا سفید و یا حتی زمینه رنگ شده میگردید که در متون نوشته شده بیشتر در شیراز و اصفهان مشاهده شده بود .

روش قلمکار

روشی که در ان چاپ با استفاده از قالب های چوبی رو ی پارچه انجام میگیرد را روش قلمکار می گویند که هنوز هم در اصفهان،مشهد و دامغان رونق و رواجی محدود دارد.

البته شیوه اولیه و ابتدایی ان ا استفاده از قلم انجام میگرفت که برای تثبیت رنگ ها نیز از مواد شیمیایی خاصی استفاده میشد ولی با گذشت زمان و پیشرفت این روش و برای صرف زمان کمتر و تولید بیشتر از قالب های چوبی استفاده شد. برای این روش طرح مورد نظر را به صورت برجسته روی چوب میتراشیدند و سپس انرا در نمد و یا پارچه های کاملا اغشته شده به رنگ فرو میبردند تا نقاط برجسته اغشته به رنگ شده و قالب را در مناطق مورد نظر روی پارچه می فشردند البته در روش چاپ قلمکار یا قالب چوبی عیب هایی مثل زمخت بودن طرح به علت تراشیدن دستی چوب و بی نظمی وجود داشته که باعث شد همواره مردمان به فکر ایجاد و ابداع روش های بهتر چاپ پارچه باشند.

روش های نوین چاپ روی پارچه

با پیشرفت وسایل و روش های کارگاهی در طی زمان و استفاده از ماشین الات به روز همواره روش های چاپ در حال تحول و دگرگونی بوده است امروزه بهترین دستگاه های چاپ دیجیتال در کارگاه ها برای انجام چاپ استفاده می شود که سرعت و ظرافت را به کار افزوده است همچنین از بهترین روش ها میتوان چاپ کوره ای را نام برد که دارای ماندگاری فوق العاده بالا می باشد.

 

 

منبع:  magirans.com